Her ne kadar Güç Sistemleri, Yüksek Gerilim, Elektrik Üretim/Dağıtım konusu ilgimi çekmese de bu ve bunun gibi santralleri gezdiğimde, yapılan işin boyutu yanında nedense içimde “bu işi yapmalıyım” diye bir his oluşuyor.
Yunt Dağı’ndaki bu enerji üretim birimi, Dost Enerji tarafından işletiliyor. 17 adet (ileride 6 adet daha eklenmesi planlanıyor) hazır rüzgar santrali ile ülke için temiz enerjinin önünü açıyor ve Türkiye için yeni bir vizyon oluşturuyor.
Kısaca kurulan santralden ve rüzgar türbinlerinden bahsedecek olursak;
- 17×2.5MW toplam ünite sayısı,
- Kanat çapı 90 metre,
- Yükseklik 80 metre,
- Yıllık öngörülen üretim kapasitesi 161 milyon kWh,
- 113.000 ton karbondioksit salınımı engellenmesi..

Gezi sırasında aldığımız bilgiler neticesinde tek bir rüzgar santralinin 3 milyon € bedel ile tamamlandığını, santaller arası haberleşmenin fiberoptik kablolarla olduğunu, tasarlanan scada sistemi ve bir çok özelliği de görmüş bulunduk.

Yapılan 50-60 milyon €’luk yatırımın ise 7 senede kendini karşılayacağı söylenmekteydi. Ortalama 9m/s rüzgar hızına sahip olan mevkide, bizim bulunduğumuz zaman diliminde yaklaşık 3.5-4 m/s hızla rüzgar esmesine karşın türbinler yaklaşık 12dev/dk ile dönüyorlardı. Bu da o boyutta bir santral için bizlere hem hızlı hem de korkutucu gelse de yapılan işi taktir etmemek elde değildi.

Sistemin Danimarka ve Almanya’dan alınmış olması her ne kadar bizi üzse de, bu sistemlerin üretiminde olgunluk evresine girmiş bu ülkeler yanında, daha emekleme aşamasında olan Türkiye ele alındığında, yatırım açısından doğru tercih yapıldığını üzülerek de söylemek isterim.

Türkiye’nin her alanında bu ve buna benzer santralleri görmek benim her zaman hoşuma gidiyor, umarım ileride her boş, bol rüzgar alan çorak arazilerde, dağlarda bu türbinlerden bolca görürüz diyerek sizleri fotoğraflarla baş başa bırakıyorum.

1) Tek Bir LCD’yi Birden Çok Mikrodenetleyici ile Kontrol Etmek

Yukarıda görüleceği üzere iki adet Pic16f628a mikrodenetleyicisi bir adet LCD’yi kontrol etmektedir. Şema dikkatli incelenirse mikrodenetleyiciler arasında iki adet kontrol kablosunun bağlı olduğu göze çarpacaktır. Bu kontrol kablolarının görevi iki mikrodenetleyici arasında senkronizasyonu sağlamak ve birisi LCD’yi kontrol ederken diğerinin işleme girmesini engellemektir.
Ayrıca bu yöntem kullanılırsa OR kapılarından kurtulmak için o an LCD’ye yazım yapmayacak mikrodenetleyicinin LCD kontrol bacaklarını dinleyici moduna almak yeterli olacaktır. Buradaki dinleyici mod, logic-0 değildir.

2) Birden Çok LCD’yi Tek Mikrodenetleyici ile Kontrol Etmek
Yukarıdaki örnekte ise mikrodenetleyici olarak kullanılan Pic16F628a ile altı adet LCD, 3-Wire metodu ile kontrol edilmiştir. Bunun için 74HC595 entegresinin enable ucu her bir LCD’yi kontrol etmesi amacıyla kullanılmıştır. Ayrıca LCD’lerin verilen bilgileri hafızada tutması nedeniyle genellikle kayan yazılarda kullanılan tarama yöntemi bu çalışma için söz konusu olmamıştır.
Genel itibari ile devrenin çalışma yapısı şu şekildedir;
-Tüm LCD’ler aktif edilerek ilk LCD ayarları yapılmıştır,
-Daha sonra yazım yapılacak LCD seçilerek, yazılacak yazı gönderilmiştir.
Ayrıca 74HC595′lerden kurtulmak isteyenlere LCD’lerin enable uçlarını kullanmalarını öneririm.

Tek bir LCD’yi birden çok mikrodenetleyici ile kontrol etme örneği için burayı, birden çok LCD’yi tek mikrodenetleyici ile kontrol etme örneği için ise burayı tıklayabilir, daha ayrıntılı detaya Mühendislik/Hi-Tech Pic Programlama bölümünden ulaşabilirsiniz.

LCD’lerle ilgili her türlü soruya ve öneriye açığım. Eğer kontrol edemediğiniz bir LCD’niz varsa iletişim bölümünden bana ulaşır ve bir adet sample gönderirseniz sorununuzu çözmeye çalışırım.
Herkese iyi çalışmalar.

Tüm bu değerler göz önüne alınarak öncelikle devreyi tetiklemeli olarak tasarlamayı uygun gördük. Daha sonra yaptığımız araştırmalarda ise bu gerilim ve akım değerleri için tetiklemeli devrelerin aşırı derecede karmaşık ve gereksiz olduğuna karar verdik. Tasarımımızı verimsiz ama basit bir regülasyon çeşidi olan lineer regülasyon mantığını kullanarak gerçekleştirip, aşağıdaki testlere tabi tuttuk;
• Giriş gerilimi 220V ve boştayken gerilim değeri,
• Giriş gerilimi 220V ve 12ohm yük altındayken gerilim, akım, ripple ve sıcaklık değerleri,
• Giriş gerilimi 198V ve 12ohm yük altındayken gerilim, akım, ripple ve sıcaklık değerleri ile
• Son olarak verim ölçüldü.

Yaptığımız testler sonucu aldığımız veriler ise aşağıdaki gibidir. Ayrıca proje sonunda 100 üzerinden 97 alınmıştır.

Bu proje ile ilgili detaylı açıklama ve hesaplara, ayrıca simülasyon dosyasına buradan veya Mühendislik/Mikroelektronik ve Sinyal bölümünden ulaşabilirsiniz.
Herkese iyi çalışmalar.

“Mühendislik okumak zordur belki kabul ederim ama pratik elektronik tecrübe ister. Ama mühendislik okumak sadece biraz zekan varsa kafan çalışıyorsa, biraz sistemli çalışma ile okunabilir.”
İkincisi;

Tersten başlamayı sevdiğim için;
Haklılar mı haklılar. Ülkemizde, neredeyse tüm üniversitelerde mühendis adayları; 4-5 yıl falanca dersleri geçerim mühendis olurum, ne olacak canım simülasyonda çalışıyorsa gerçekte de aynen çalışır, not ortalamam şu olsun kesin iş bulurum, okulun verdiği bana çok bile geliyor bir de ekstra çalışıp kendimi mi yoracağım, ikili ilişkileri napayım ben sadece elektrik/makine/gıda/kimya… ile uğraşacağım vb. deyip sonra da sizin kapınıza ‘iş, iş verin bana’ diye geliyorlarsa bu ülkede elbet diplomalı işsizler olacaktır, olmaya devam da edecektir.
Burada söylenen ‘mühendislik okuyup da ne yapacaksın, bir işe yaramıyor’ ifadesini yönetici olmak isteyenlere söylerim, %100 doğrudur. Yönetici olmak için 4 yıl feda etmeye gerek yok fakat burada hakkıyla okumuş mühendislere veya okumaya çalışan mühendis adaylarına bu ithamlar biraz ağır kaçar, görüldüğü üzere bana kaçmıştır…

İlk ithama dönecek olursak;
‘Bildiğim tek şey hiç bir şey bilmediğimdir’ demiş adamın biri, iyi de demiş. Hiç bir teknikere lafım yok, en basitinden şahsen ben, bir işi ‘camış boku’ gibi yaparken, teknikerler sanat eseri yapıyorlarsa, bunun önünde elbet saygıyla eğilirim. Ama hiç bir teknikere ya da teknikerlik okuyana da ‘boşuna okudun, bir televizyoncunun yanına girseydin 2 senede öğrendiğini 5′e katlardın’ demem. İşte bu nokta beni kızdıran yan.
Evet belki okumadan milyon dolarlar kazanılabilir (Örnekler çok: cumhurbaşkanı, başbakan, millet vekilleri, şarkıcı, türkücüler…) fakat bu kişiler milyon dolarlarla oynuyor diye okumak isteyene, okuyana, okumuşa ‘ne gereği var okumanın’ demek abes kaçıyor.
Burada tekrar söylüyorum; eğer amacınız bir firmaya yönetici olmaksa okumanıza gerek yok! En basitinden arabacı olarak girdiğiniz firmaya, iletişiminiz ve arkanız iyiyse gayet genel müdür olabilirsiniz.

Tekrar ‘mühendislik çok kolay’ durumuna dönecek olursak;
Örneğin çoğu elektrik elektronik mühendisi adayının

bu denklemi kullanacağını düşünmüyorum. Fakat sınavda bunla işlemler yapmamız bizlerden bekleniyor. Sınav kağıdındaki 4-5 sorudan sadece birinde bulunan bilmem kaç bilinmeyenli denklemle, bilmem kaç tane türev, integral almamız gerekiyor.
Ya da bu

ve bu

denklemlerle benden ileride elektronikçiler çarşısına gidip 25 kuruşa alacağım transistörün falancasını, filancasını hiç bir denklem kağıdı, kitap vb. açılmadan bunun gibi 4-5 soru ile beraber 2-2,5 saat içerisinde çözmem bekleniyor.
Bu sadece fizik dersi. Bunun yanında matematiği var, elektrik veya elektronik ağırlıklı, sayısal bölüm olmamıza rağmen zorunlu türkçe/tarih, aptalca aldığımız ekonomi/sunum gibi sözel, üst sınıfta spesifik dersler var. Hepsinde birer tane yukarıdaki gibi formüllerden olsa ve hocanız size gelip hem ‘benim dersime haftada 9 saat çalışacaksınız’ hem de ‘gidin topluluklara katılın, mağaracılık kulübü varmış bak ona girin’ gibi lafları bunca ‘doluluğa’ rağmen söylerse, tüm bunlar yetmeyip her hafta 2-3 dersin labaratuar raporlarını, falanları isterse mühendislik okumanın ne kadar kolay(!) olduğu anlaşılacaktır sanırım. Bu makine, inşaat, kimya gibi tüm mühendislikler için geçerli.
Fakat tüm bunlara rağmen, yarın bir uygulamada bu denklemlerden birini gördüğünüz an ‘aa bak buydu bu denklem, vay anasını be burada mı işe yarıyormuş’ demenin zevkini de hiç bir şeye değişmeyeceksiniz, bu konuda eminim!

Tıp, eczacılık, dişçilik olmayıp parası bol diye mühendislik seçeceklere, şimdiden mühendisliği kazanmışlara ya da kazanmak isteyenlere küçük bir sürpriz; iyi bir matematik alt yapınız, görsel zekanız, ki bu teorik bilgi üzerine kurulmuş Türk eğitim sisteminde %100 gerekli bir şey, yok ise kendinizi ona göre hazırlayın. Yoksa mühendislik kazanmak için formül basit: 2-3 milyarlık bir dershane, biraz sabır ve 3 saat.
Yalnız bölüme girdikten sonra, işi ilk yılda beceremeyip, tıp kazanmaya çalışırsanız hiç şaşmam, çünkü bu gözler onları da gördü…

Şimdi sormak isterim; mühendislik okumak acaba o kadar kolay mıdır?

Dip not: Merak edenler için denklemler yukarıdan aşağıya;

-Zamana Bağlı Schrödinger Denklemi
-BJT transistörün akım-volt bağlantısı
-BJT transistörün alfa/ßeta/gaması